In de op dit platform door Eric Ketelaar gestarte discussie
Levend Archief impliceren
Christian en
Eric een voorkeur voor beschikbaarstelling en dienstverlening bij het toepsassen van Web2.0-technieken en -uitgangspunten door archivarissen en archiefdiensten. Dat verbaast me niet. Zelf ervaar ik het benaderen van Web/Archief2.0 vanuit een andere hoek dan beschikbaarstelling en dientverlening ook als moeizaam. Beheer, behoud en acquisitie hebben in deze context (nog?) niet het "vanzelfsprekende" van het aanbieden van (eigen) content en daar reacties op verwachten.
Als ik het
Manifest voor de Archivaris 2.0 weer eens nalees, dan zie ik met enige moeite wel aanknopingspunten voor een andere invalshoek, maar het gaat niet van harte. Eigenlijk is alleen het laatste punt direct van toepassing:
Ik bevestig, door mijn acties, de vitale en relevante taak van archivarissen in iedere toekomstige vorm van informatiecultuur.
Ook de berichten en discussies op Archief2.0 geven nauwelijks aanknopingspunten voor een andere benadering van het concept. Toch vind ik dat wel besproken moet worden of (bijvoorbeeld) acquisitie, beheer en behoud elementen van het Archief2.0-wezen zijn. Middels een voorbeeld wil ik een poging doen om er richting aan te geven:
De afdeling Informatisering en Automatisering van mijn werkgever (prov. Flevoland) heeft sinds enige tijd het standpunt dat medewerkers niet gehinderd moeten worden in het gebruik van online sociale netwerken en andere 2.0 middelen. Dus als het maar enigszins mogelijk is, hebben de medewerkers van Flevoland toegang tot (bijna) alle faciliteiten van LinkedIn, Twitter, Google Earth, Netvibes, Plaxo, Flickr, Hyves, YouTube, SlideShare, Ning, allerlei thematische mashup-sites enz. enz. Dit lijkt mij een goede houding van de organisatie. Je kan wel willen afdwingen dat alle externe communicatie via de afdeling Voorlichting loopt, maar dat is ten eerste niet bij te houden en verder zijn de ambtenaren zelf vaak de beste reclame voor je organisatie / het beleid. Overigens kan in dit voorbeeld ambtenaar/Ambtenaar ook als medewerker/Medewerker gelezen worden.
Wat opvalt is dat een (groeiend) deel van de medewerkers zich als
Ambtenaar2.0 (Davied van Berlo) gedraagt en reageert op discussies/berichten/presentaties (danwel ze zelf starten/plaatsen) in al die 2.0-applicaties. Maar ook in 1.0 besloten mailinglijsten en fora. Er worden dan berichten e.d. geplaatst die vakgebeid, beleidsterrein of organisatie van deze ambtenaar (hun werk, dus) raken. Alhoewel er formeel wel wat op af te dingen zal zijn, kan je stellen dat ze dus als ambtenaar reageren. Daarmee is hun bericht met context dus interessant voor de werkgever / archiefvormer geworden en de bijdrage een archiefstuk.
Je zou, als oplossing voor Van Berlo's constatering mbt de archivering, de ambtenaar de mogelijkheid moeten geven om werkgerelateerde online activiteiten buiten het IT-domein van de werkgever met de spreekwoordelijke "één druk op de knop" en voorzien van context te archiveren. Dus de bijdrage in een LinkedIn-groep, op de reactiepagina van een E-zine/forum, een bijdrage aan een online GIS-achtige database of desnoods een Amazon-bookreview kan zonder al te veel knippen-en plakken en andere poespas opgenomen worden in het DMS/RMA van de relevante archiefvormer.
Gezien het aantal tooltjes, widgets en gadgets op het internet niet zo'n probleem, zou je denken. Toch loop je dan tegen 2 "klassieke" problemen op:
1. De afbakening van de context;
2. De interoperabiliteit.
Ad. 1
Stel dat een ambtenaar als derde reageert op een bericht in een online E-zine. Wil je dan alleen de reactie gearchiveerd hebben? Of de reactie met origineel bericht? Of ook alle voorgaande / nakomende reacties? Waar ligt de grens?
Ad. 2
Zo'n oplossing moet communiceren met aan de ene kant al die vormen van Web2.0-uitingen waar een ambtenaar mee te maken wil hebben en aan de andere kant met alle mogelijke DMS/RMA inrichtingen van mogelijke archiefvormers.
De context-problematiek lijkt me nog op te lossen met awareness, afspraken en "calculated loss" (risico-analyse).
Het interoperabiliteitsvraagstuk kent 2 kanten, waarvan de archiefvormerskant het eenvoudigst op te lossen is. De Web2.0-kant vormt het echte probleem. Er zijn zeer veel toepassingen, er komen geregeld nieuwe en er verdwijnen er nog wel eens. En al die toepassingen gebruiken eigen standaarden en uitwisselingsformaten die maar ten delen gestandaardiseerd zijn.
Of de door mij aangedragen oplossing haalbaar is, weet ik niet. Wel weet ik dat dit soort ambtelijke neerslag verloren kan gaan omdat het niet binnen het beheerssysteem van de werkgever/archiefvormer gevormd is, terwijl het belangrijke informatie voor het mede-reconstrueren van overheidshandelen kan zijn.
Maar goed, waar het me om gaat is of het zinvol is te discussieren over de uitgangspunten van Archief 2.0 mbt acquisitie, beheer en behoud, of dat het zich - uit de aard van de zaak - vooral moet richten op beschikbaarstelling en dienstverlening.