Archief 2.0

Nederlandse en Vlaamse archivarissen in beweging


Hoe maak je cultureel erfgoed zichtbaar in het straatbeeld? In Gouda plaatsen ze borden met informatieve teksten. Maar in Nijmegen weten ze de aandacht van de passant nog beter te trekken. Want zeg nou zelf: een mooie oude foto zegt meer dan duizend woorden.

Deze zomer plaatste de Europese Stichting Joris Ivens op diverse locaties in hartje Nijmegen een aantal borden met daarop foto's uit de periode 1890-1898. De stadsgezichten zijn gemaakt door Wilhelm Ivens (1849-1904) en geven een goed beeld van het laat negentiende-eeuwse Nijmegen, zonder de oude vestingwerken en omwalling.

Bijzonder is dat de foto's precies op die plaats worden getoond waar ze ook op de gevoelige plaat zijn vastgelegd. De toeschouwer kan op die manier het oude met het nieuwe vergelijken. Dat maakt de foto's meteen ook zo confronterend. Als toeschouwer ga je je afvragen waar al die mooie gebouwen zijn gebleven, en waarom het huidige straatbeeld er zo schril bij afsteekt. Neem nou het onderstaande bord, bij het station.


En vergelijk die eens met de huidige situatie...


Nu wordt er in Nijmegen veel geweten aan het bombardement van 1944. Maar ook in de jaren vijftig, zestig en zeventig heeft de sloophamer niet stilgelegen. Goedkoop ogende, moderne gebouwen zijn ervoor in de plaats gekomen. Ongewild roepen de foto's dan ook een afkeer jegens eerdere generaties ambtenaren op.

Overigens is niet iedereen blij met de borden. 'Ik vind het echt oerlelijk die panelen in het park', zegt een zekere Andre op de website van dagblad De Gelderlander. 'Nijmegen is al zo rijk aan allerlei borden. Hang de foto's op in het Stadhuis, de Lindenberg ofzo, maar niet in het park, doodzonde. Niets ten nadele van de foto's.'

En zo blijft elke nieuwe ingreep in het straatbeeld een mogelijke steen des aanstoots.

Tags: erfgoed, foto's, fotografie, ivens, nijmegen, stadsgezichten, straatbeeld, wilhelm ivens

Luud de Brouwer Reactie van Luud de Brouwer op 25 Oktober 2009 op 17.44
Ik heb een keer een interessante discussie gehad met iemand die beweerde dat die oude stadjes waar angstvallig het oude karakter bewaard wordt, bij hem de sfeer opriepen van verkeerde spruitjeslucht. De behoudzucht belemmerd de vooruitgang. Niet dat alles wat nieuw is altijd beter is, maar je kunt alleen verder komen door nieuwe dingen te proberen. Mijn standpunt, als Tilburger met een stad die weinig ouds heeft en waarvan ook nog eens veel is gesloopt, was ongeveer dat van jou Pieter.

En na dat gesprek ben ik er anders over gaan denken. Natuurlijk moet je niet alles rücksichtlos slopen, maar je moet ook vooral niet alles bij het oude laten. Dynamiek is nodig om vooruit te komen, ook in een mooie historische stad. Een levende stad veranderd, vertoont sporen van alle tijden en niet alleen van die van honderden jaren geleden. Dan wordt het zo'n museum... :-)
Een mooie parallel met wat deze community probeert te bereiken. Als we zo behoudzuchtig zijn, dan heeft deze hele community weinig zin. We willen juist dat er wat gaat veranderen, dat mensen anders gaan denken, dat ze andere normen gaan hanteren. Tijden veranderen en ook al is het niet altijd makkelijk om iets los te laten, het is echt heel hard nodig.
Petra Robben Reactie van Petra Robben op 25 Oktober 2009 op 18.02
Vorig jaar heeft Tilburg stadskijkers geplaatst. Een soort verrekijker zoals je die vroeger aan zee ook had. De stadskijkers kunnen gedraaid worden en geven een mooi beeld van het verleden. Een voice over vertelt het verhaal.

Als je op de link 'stadskijkers' klikt, kom je op de site van de Universitetit van Tilburg. Ga iets naar beneden en je kunt linken naar de filmpjes. Zo'n stadskijker is minder storend in het beeld dan zo'n plaat met foto's, waar binnen de kortste keren wellicht met graffity overheen gespoten is of net als die bruine ANWB borden uitgebeten en verbleekt door zon, weer en wind.

Ik denk wel dat het goed is om de stad te'confronteren met het verleden, maar de vorm waarin, is altijd weer moeilijk. Gemeente Tilburg is al een hele poos bezig met een virtuele route anno 1866. Deze zou Vincent van Gogh gelopen hebben in de stad Tilburg, toen hij les had op de Rijks HBS Koning Willem II. Die route is nog steeds niet af, veel werk en research. Zodra die er is, zal ik jullie die zeker niet onthouden.
Pieter Offermans Reactie van Pieter Offermans op 25 Oktober 2009 op 19.25
@Luud: Interessante discussie. Het ironische is dat het laat negentiende-eeuwse Nijmegen (wat ik persoonlijk het mooiste vind) pas gebouwd kon worden na de sloop van de middeleeuwse vestingwerken. In de laatste zin van mijn betoog heb ik dan ook proberen aan te geven dat je als stadsplanner niet iedereen tevreden kunt stellen. Er valt altijd wel iets te klagen. En dat heb ik door het schrijven van deze blogpost dan ook gedaan ;)

@Petra: Leuk concept, die stadskijkers. Ik had er nog niet van gehoord. Gebruiken passanten deze kijkers ook echt?
Albert Diederik Reactie van Albert Diederik op 25 Oktober 2009 op 19.33
In mijn stad ben ik lid van de Honderd van Haarlem.
We hebben een project gelanceerd "Haarlem in tekst en beeld" basis hiervoor zijn ... borden, waarmee we willen tonen wat een deze plek in het verleden betekende .
De borden gaan de basis vormen daarop verwijzingen naar website e.d. De reacties hierop zijn inderdaad zowel positief als negatief. De stad vol zetten met borden stuit op weerstand. Dit is natuurlijk niet onze bedoeling, maar een bord als basis voor de uitleg is het simpelst uiteraard komen er gps looproutes e.d. maar dat is niet voor iedereen geschikt.
Voorlopig wordt er nu naar het hele vergunningen traject gekeken daarna gaan we verder.

Christian van der Ven Reactie van Christian van der Ven op 25 Oktober 2009 op 19.38
Het nieuwbouwhuis van nu kan wel eens het monument van later zijn. Waar zouden huidige generaties blijven als ze niet haar stempel mogen drukken op de leefomgeving en bijvoorbeeld alleen aan de randen van de bestaande steden wat mogen bouwen en zo? In wat voor stad zouden we leven als al die mensen in de achttiende eeuw al die huizen uit de zeventiende eeuw hadden laten staan? Die mooie straatjes in sommige historische binnensteden geven vaak eeuwen aan verschillende bouwsels te zien. En het zou pas onrecht zijn als daar niet wat hedendaags bouwplezier tussen kwam te staan... Het nieuwe met het oude verenigen of zoiets.

Ondoordacht slopen is niet goed, maar dat geldt ook voor behouden. Alles heeft een balans nodig.

En ja, dat geldt ook voor veranderingen in ons vakgebied... ;-)

Ik vind het wel een goed idee van Nijmegen, die borden. Zelfs zonder al te veel boodschap daaromheen.
Petra Robben Reactie van Petra Robben op 25 Oktober 2009 op 19.46
@Pieter Offermas
Ja, die kijkers trekken vele nieuwsgierigen. En uiteraard ook vele gebruikers die er een rondkje op draaien of kijken of dat ding wel echt 360 graden kan draaien. Maar ze zijn redelijk hufterproof.

We zijn wel actief allemaal he, zo op de late zondagmiddag ;-)

Opmerking

Je moet lid zijn van Archief 2.0 om reacties te kunnen toevoegen!

Wordt lid van Archief 2.0

© 2010   Gemaakt door Christian van der Ven   Verzorgd door .

Banners  |  Een probleem rapporteren?  |  Algemene voorwaarden